Chọn vòng thạch anh: cỡ hạt, chất đá và những chỗ dễ mua hớ
Thạch anh là nhóm hàng bán chạy nhất trong sản phẩm phong thuỷ, vì nó đẹp, nhiều màu, và có đủ mọi mức giá. Cũng vì thế nó là nhóm bị nhuộm, bị ép và bị gọi sai tên nhiều nhất.
Bài này đi theo đúng thứ tự người ta mua: chọn cỡ trước, xem chất sau, rồi mới tới giá.
Đo cổ tay trước khi xem hàng
Lỗi phổ biến nhất không phải mua nhầm đá mà là mua sai cỡ. Vòng chật thì cấn và phải tháo ra liên tục; vòng rộng thì trôi xuống bàn tay và va vào mọi thứ.
- Lấy một sợi dây quấn quanh cổ tay chỗ định đeo, đánh dấu rồi đo bằng thước — đó là chu vi cổ tay.
- Vòng cần dài hơn chu vi đó một khoảng để luồn qua bàn tay và không bó.
- Hạt càng lớn thì càng cần thêm chiều dài, vì hạt to chiếm nhiều đường cong hơn.
Cách chắc nhất vẫn là thử tại quầy: đeo vào, xoay vài vòng, giơ tay lên xuống. Vòng đúng cỡ thì xoay được nhưng không tuột qua khớp ngón cái khi buông thõng tay.
Cỡ hạt: chọn theo tay và theo việc
- Hạt nhỏ — nhẹ, kín đáo, hợp người cổ tay nhỏ và người làm việc bàn phím nhiều vì ít vướng.
- Hạt trung — cân bằng nhất, hợp phần lớn người.
- Hạt lớn — nổi bật, nặng hơn, dễ va đập. Người làm việc tay chân hoặc hay bê vác nên cân nhắc, vì va mạnh thì đá sứt.
Một điều ít ai nói: hạt càng lớn thì khuyết tật trong đá càng lộ. Cùng một chất đá, vòng hạt nhỏ trông sạch hơn vòng hạt lớn, và đó là lý do hạt lớn chất đẹp thì đắt hơn nhiều chứ không phải chỉ vì nặng hơn.
Phân biệt thạch anh thật với hàng xử lý
Bốn dấu hiệu kiểm được ngay tại quầy:
- Màu đọng ở lỗ khoan và khe nứt đậm hơn phần thân — dấu hiệu nhuộm rõ nhất trên chuỗi hạt.
- Màu quá đều giữa tất cả các hạt. Thạch anh tự nhiên gần như luôn có hạt đậm hạt nhạt.
- Bọt khí tròn khi soi đèn xuyên — dấu hiệu của thuỷ tinh hoặc đá ép, không phải của tinh thể tự nhiên.
- Cảm giác nhiệt — đá thật mát khi chạm và ấm lên chậm; thuỷ tinh và nhựa ấm lên rất nhanh.
Đừng thử bằng cách cào xước hay hơ lửa: làm hỏng hàng thì phải đền, mà kết quả cũng không đủ để kết luận.
Mấy cái tên hay bị dùng lẫn
Trên thị trường có nhiều tên thương mại nghe rất kêu nhưng không phải tên khoáng vật. Cách gỡ luôn là một câu hỏi duy nhất: "Ghi giúp tôi vào hoá đơn tên loại đá và tình trạng xử lý được không?".
Người bán hàng thật ghi được. Người đang dùng một cái tên cho kêu thường sẽ chuyển sang nói về ý nghĩa và công dụng — mà đó là câu trả lời cho một câu hỏi khác.
Bốn chỗ giá bị đội lên
- Câu chuyện đi kèm — nguồn gốc ly kỳ, người từng sở hữu, năng lượng đặc biệt. Phần này không kiểm chứng được nhưng được tính vào giá.
- "Đã khai quang" — phí cộng thêm cho một việc thuộc tín ngưỡng cá nhân, mà nhiều người tự làm ở nhà cũng được.
- Charm và phụ kiện kim loại — một hạt charm mạ có thể cộng thêm đáng kể vào giá trong khi giá trị vật liệu rất thấp.
- Bao bì — hộp đẹp, túi nhung, giấy chứng nhận in màu. Đáng vài chục nghìn, không đáng vài trăm.
Cách tự kiểm: hỏi giá của đúng chuỗi hạt đó, không kèm charm, không kèm hộp. Chênh lệch giữa hai con số cho biết mình đang trả cho cái gì.
Đeo tay nào và những quy ước quanh nó
Có nhiều lời khuyên trái nhau về tay trái tay phải, và chúng thuộc các hệ quy ước khác nhau. Điều thực tế hơn: đeo tay ít dùng thì vòng bền hơn và ít vướng hơn. Người thuận tay phải đeo tay trái là vì thế, không phải vì lý do huyền bí.
Nếu theo một quy ước nào đó thì cứ theo, miễn là biết đó là quy ước. Không có kết luận nào bắt buộc tới mức phải đổi thói quen sinh hoạt.
Giữ vòng cho bền
- Tháo ra khi rửa chén, tắm, bơi và khi dùng hoá chất tẩy rửa — nước xà phòng làm mờ mặt đá và mục dây theo thời gian.
- Lau bằng khăn mềm khô sau khi đeo. Không ngâm nước lâu, nhất là chuỗi có dây chun hoặc có phần gắn keo.
- Tránh nắng gắt kéo dài: một số loại thạch anh màu bạc dần dưới tia cực tím, hàng nhuộm thì bạc nhanh hơn hẳn.
- Cất riêng từng chuỗi, đừng dồn chung một hộp — đá cứng làm xước đá mềm.
Dây đứt thì làm gì
Dây chun là bộ phận yếu nhất và có tuổi thọ giới hạn, thường một tới hai năm tuỳ tần suất đeo. Đứt dây là chuyện cơ học bình thường, không phải điềm gì cả — và bất kỳ ai dùng chuyện đứt dây để bán cho mình một món mới thì nên nghe với thái độ dè dặt.
Cách xử: nhặt đủ hạt, đếm lại, rồi xâu lại bằng dây mới. Nhiều cửa hàng nhận xâu lại với phí nhỏ. Nếu tự làm thì dùng dây chuyên dụng và thắt nút đúng cách, đừng buộc tạm.
Mua cho người khác
Hai thứ nên biết trước: cỡ cổ tay và sở thích màu. Không biết cỡ thì chọn loại dây co giãn tốt, hoặc chọn món không cần vừa cỡ như mặt dây. Không biết sở thích màu thì chọn màu trung tính — món đeo mà người nhận không thích màu thì sẽ nằm trong ngăn kéo.
Tóm lại
Đo cổ tay trước, chọn cỡ hạt theo tay và theo công việc, kiểm màu ở lỗ khoan và khe nứt, và hỏi giá của riêng chuỗi hạt để biết mình trả cho cái gì. Đeo tay ít dùng cho bền, tháo ra khi đụng nước và hoá chất, và nếu dây đứt thì xâu lại chứ đừng để ai bán cho mình một nỗi lo.